Rabu, 08 September 2010

TAHUN GEREJAWI (CHURCH YEAR; KIRCHENJAHR) DAN WARNA LITURGI

TAHUN GEREJAWI
(CHURCH YEAR; KIRCHENJAHR)
DAN WARNA LITURGI


MINGGU/HARI RAYA
KETERANGAN
INTROITUS BERBAHAS LATIN
WARNA LITURGI
Advent
Ada 4 Minggu

Ungu
Malam Natal
Natal ke- 1
Natal ke- 2
24 Desember
25 Desember
26 Desember

Putih
Putih
Putih
Minggu set. Natal
Ada 1-2 Minggu
Setelah Natal

Putih
Tahun Baru
1 Januari

Putih
Epifanias
6 Januari

Hijau
Minggu set . Epifanias
Ada 2-7 Minggu
Set. Epifanias

Hijau
Kecuali Minggu
Terakhir Set.
Epifanias: Putih
Minggu Sebelum
Penderitaan
Setuagesima
70 hari sebelum
Jumat Agung

Hijau
Minggu seb. Penderitaan
Sexagesima
60 hari sebelum
Jumat Agung

Hijau
Minggu Penderitaan
Estomihi
Gunung batu
Esto mihi Deum protectorem,et
In domum refugii, ut salvum facias
(Mzm. 31:3)
Hijau
Minggu 1 Penderitaan
(Passion)
Invokavit
Ia berseru
Invocavit me, et ego exaudiam
Eum (Mzm. 91:15)
Ungu
Minggu 2 Penderitaan
Reminiscere
ingatlah
Reminiscere miserationum
Tuarum, et misericordiarum tuarum
Quae e saeculo sunt (Mzm.25:6)
Ungu
Minggu 3 Penderitaan
Okuli
Mataku
Okuli semper ad Dominum,
Quoniam ipse evellet de laqueo
Pedes meos (Mzm. 25:15)
Ungu
Minggu 4
Penderitaan
Letare
Bersukacitalah
Letare cum jerusalem, et
exsultate  in ea, omnes qui diligitis
eam (Yes. 66:10)
Ungu
Minggu 5 Penderitaan
Judika
Hakimilah
Judika me, Deus, et  discerne
Causam meam de gente non sancta
(Mzm. 43:1)
Ungu
Minggu 6 Penderitaan
Palmarum
Matius 21
Ungu
Kamis Putih


Putih
Peringatan akan Kematian Yesus
Jumat Agung

Hitam
Kebangkitan
Paskah ke-1

Putih
Senin
Paskah ke-2

Putih
Minggu 1 set. Paskah
Quasimodogeniti
Seperti yang baru lahir
Quasi modo geniti infants, rationabile sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salute ( 1 ptr.2:2 )
Putih
Minggu 2 set. Paskah
Miserikordias
Domini
Kasih setia
Tuhan
Miserikordias Domini plena ast
Terra ( Mzm. 33:5 )
Putih

Minggu 3 set. Paskah
Jubilate
Bersorak-
sorailah
Jubilate Deo, omnis terra ( Mzm.
66:1 )
Putih

Minggu 4 set. Paskah
Kantate
Nyanyikanlah
Cantata Domino canticum
Novum, quia mirabilia fecit ( Mzm.
98:1 )
Putih

Minggu 5 set. Paskah
Rogate

Putih
Kenaikan (Kamis)
Kenaikan

Putih
Minggu 6 set. Paskah
Exaudi
Dengarlah
Exaudi, Domine, vocem meam,
Qua clamavi ad te; micerere mei et
Exaudi me (Mzm. 27:7)

Putih
Turunnya Roh Kudus
Pentakosta 1

Merah
Senin
Pentakosta 2

Merah
Allah Tritunggal
Trinitatis

Putih
Minggu setelah
Trinitatis
Minggu setelah Trinitatis
1-26/27



Hijau




31 Oktober: Hari Reformasi
Merah



Ka. Biro I GKPA

Kamis, 02 September 2010

JAMITA MINGGU, 10 OKTOBER 2010

Si JAKOB dohot Si LABAN

HATORANGAN NI JAMITA




Minggu  19 Dung Trinitatis
Minggu,  10 Oktober 2010

Jamita : Pamungkaan 30:31-43
Sibasaon : 1 Timotius 4:13-16

Patujolo

Si Esau dohot si Ishak i ma dua halak na markahamaranggi, si linduat. Nasada markarejo sebagai parburu na sada nari sebagai petani. Dipasupasu si Ishak do anakna si Jakob nang pe sasintongna ingkon si Esau hian do na ingkon manjagit pasu-pasu hasiangkangan i. Dohot singkat nada sian dalan na denggan di jagit si Jakob pasu-pasu ni amangna si Ishak tu ibana, sian dalan-dalan na panipu do da sasintongna (27:36).
Muruk do si Esau tu anggina i pola disangkapi ia laho mamunu si Jakob. Untung do dibege natorasna si Ribka rencana jahat ni si Esau i gabe dibocorkon ia tu anak hasianna si Yakob jala disuru ia kehe mangaranto mandapotkon tulangna si Laban tu luat Haran.

Kehe ma si Jakob tu sabola habinsaran ni Kanaan maninggalkon keluarga demi keselamatan ni jiwana naung terancam dibaen abangna i. Dung mengembara ibana piga-piga leleng lalu ma tu inganan padang parmahaman ni si Laban. Dipatongon Tuhan do ibana pasuo tu angka parkarejo parmahan ni si Laban malah dohot boruna si Rahel. Dipatorang si Jakob ma sude ruhut-hurut ni parkoumon ni halahi jala tangkup do diate-ate ni si Rahel simpati do ia tu pariban nia i jala sude na diturihon na i. Mulak ma ia tu huta paboahon haroro ni si Jakob laho mandapothon halahi. Disambut si Laban do berena i huhut dibaen markarejo pola 7 taon lolotna jala diadatkon do boruna siangkaan si Lea gabe parsonduk bolon ni Jakob. Hape nada si Lea nadisolom ni mata dohot ate-ate ni si Jakob si Rahel do harana ia do na sun jogina. Hara ni persoalan adat do sasintongna naso patolahon sada anak boru mangalakkai angkangna jala beresiko do i tu si Jakob sehingga gabe nada songon mulus ni na di rohana i dijagit ibana sian tulangna si Laban. Nang pe songon i dijanjihon si Laban do tu sia laho mangalehen si Rahel gabe parsondukna na paduahon dohot syah persayaratan ingkon markarejo ma muse ia saleleng pitu ta on nari rap dohot si Laban. Demi cinta didalani si Jakob  do na pitu taon i. Demi cinta mengembara do si Jakob di padang parmahaman ni pahan-pahanan ni tulang na i.

Nada diparsoada si Laban hasil kerja ni si Jakob, dioku ibana do hum hara ni kesungguhan ni si Jakob do marmahani angka biri-biri dohot hambeng na i gabe songon i perkembangan ni hamoraonna. Suang songon i do dohot di pardagdanahon sopar do si Jakob pola dipasahat Debata tu ibana 12 dagdanak halaklahi 1 halak dadaboru. Denggan do parangena dohot parkarejoanna jala marsangap do tulangna i dikehadiran ni ibana di tonga-tonga ni keluargani tulang na i. Marsangap harani na denggan ulaonna huhut parohon arta na gok marhite-hite nasopar angka pahan-pahananna. Marsangap tulang na i baen burju do ibana marugamo jala sude halak Haran marnida i.

Laing marpikir do si Jakob tu ari na mangihut, jala dihirim rohana do peningkatan ni ngoluna anso ulang hum na gabe parkarejo lepas sajo ibana di huta ni simatuana i. Di hapulukkon ia do mangido pangurupion ni tulangna demi na manyarihon angka kesejahteraan ni parngoluon ni keluargana, anso adong muse pertahanan hidup manghereskon angka pahompuna nasalusin i.
Songon sada na tua-tua na manghaholongi boru, hela dohot pahompuna di oloi si Laban do pangidoan ni si Jakob i gari ada dilehen si Laban do kesempatan na lobi luasna tu si Jakob laho manontuhon parbagiananna.

Isi/Bohal ni Parjamita
Ayat 31-33: Manyarihon ngolu ni Keluarga
Sude do orang tua manyarihon ngolu ni angka anakhonna apalagi songon si Jakob angke pola do maranak sampulu dua marboru sasada ibana. Nada jumlah naotik be i mungkin mara lupa ibana mamio goar ni angka anakhon nai hara ni gokna. Di na diigilna silehen-lehen ni tulangna i disangkap rohana do ulang di etong i songon gajina saleleng markarejo ibana dohot tulang na i. Tinggi do harga diri dohot gengsi ni Yakob nang pe di sisi na asing marakal do ibana laho mambuat na disia anso umbahat etonganna.
Jolma na pistar do si Jakob angke muda parbagian berdasarkon etongan gaji berarti jolma siparkarejo do ibana sarupo tu angka jolma nadiparjual belihon ditingki i. Hara ni i diusulkon ia ma pegangan na lebih terbuka laho manontuhon panjaenna justru lebih berpeluang laho memiliki lebih bahat parbagiananna jala nalebih terhormat muse carana. Didongkon ibana anso sude biri-biri naturikhon gabe di ibana, sude hambeng na lomlom anso gabe luhutan ni bagianna. Harana hambeng na lomlom lebih kuat do pisik ni i, dungi diboto ia do manguba warna ni kulit/imbulu ni biri-biri i anso gabe turikhon tarida jala dikarejohon ia do akal-akal si songon i. Astuanna bisa do baenon ni si Jakob sude pahan-pahanan ni tulang na i gabe milik na tapi nada ra ibana menempuh hajahaton na songon i.

Ayat 34-36: Dipaasing bagian ni si Jakob
Tahap pertama dung marluhut sude biri-biri na turihon, hambeng na lomlom dipaasing tulang nia si Laban ma sude na i jala di pataru tu sada inganan na sun dao na pola pardalanan tolu ari lolotna.
Bahat do bisuk ni si Jakob, diusulkon ia anso polin angka na turihon dohot na berwarna na lomlom gabe nampuna nia sasintongna na manjago kecurigaan ni simatuania i do ia. Muda so pita warna warni ni angka pahan-pahanan nia i bisa do curigaan ni tulang nia i ia muse sebagai panipu sementara muda sude sarupo jala nada adong na asing tontu nada adong kecugigaan ni tulang nia i tu sia sebagai parakal-akal. Nian nada pola bantahon ni i muda adong pe halak na manudu ia sebagai parakal-akal angke ido boncirna baen terancam ngolu nia di tingki di jolo ni keluargana jala sikap sisongon i do mambaen ia gabe ingkon kehe marhuta sada manopot tulang na si Laban.

Ayat 37-40: Bisuk ni si Jakob
Dung di paasing angka biri-biri dohot hambeng bagian ni si Jakob tu inganan na khusus, lain si Jakob dope marmahani angka na sisa pahanpahanan ni tulang nia i. Di akali ia ma muse anso berubah warna-warni ni angka pahan-pahanan na sisa i harana  muda turihon sangan na lomlom ingkon masuk do sude i tuhorong ni pahanpahanan nia. Adong do diboto ia kiet ni na mangubah warna-warni ni pahan-pahanan i jala dipadalan ia do akal-bisuk nia i. Naso turihon hian biri-biri i bisa diakali ia marhite-hite palangka minumanna gabe turihon, naso lomlom hian warna ni hambeng i bisa dibaen ia gabe lomlom idaon. Otomatis hombar tu parjanjian angka na turihon dohot angka na lomlom angkon gabe masuk tu horong ni arto nia doi. I ma na masa dibaen si Jakob laho mangakali arta ni tulang nia i anso murbahat pahan-pahanan nia. Ia pe murmamora ma tutu.
Ayat 41-43: Marbisuk manghorkon hamoraon
Nada pola borat dihilala si Laban mangoloi pangidoan ni berenai harana dietong ia do si Jakob berena boti helana na wajar mewarisi sinadonganna. Sanga bia pe akal bisuk ni si Jakob mangarohai arta ni simatua nia i nada pola haru bahat komentar ni si Laban.

Biasana angka hambeng na bontar gale do pamatang ni i, sebalikna angka hambeng na lom-lom lebih bertenaga do i. Harana ingkon dao do si Jakob muse menempuh perjalanan maninggalkon tulang nia i sian Haran membutuhkan tenaga na cukup prima do antong agia angka pahan-pahanan pe ido gabe dipili ia ingkon hambeng na lomlom ma na gabe bagian nia. Boti muse malo do ia mambaen hambeng na bontar hian gabe turihon sanga anso gabe lomlom laho patoropkoh etongan ni artania. Bahat ma tutu pengalaman ni si Jakob na bisa parohon hamoraonna dohot na manguntungkon dirina sian habanan ni pahan-pahanan ni tulang nia i.

Sian cara berpikir na asing bisa do dohonon nada parcuma halojaon nisi Jakob na cukup serius marmahani pahanpahanan ni tulang nia i saleleng 14 taon. Bahat dapot ia ilmu taringot tu perawatan ni pahan-pahanan na manguntungkon tulangna dohot na parohon pasu-pausu hamoraon tu dirina sandiri.

Pangarimpunan ni turpuk
Sada tiruan do tutu semangat dohot keseriusan kerja ni si Jakob on jala gabe jamita do i tu angka dongan na markarejo di sude inganan parkarejoan anso dilehen rohana laho menguasai lapangan parkarejoanna. Muda tung pe nada sagiro dapotan hasil namaksimal sian parkarejoan i ulang pola manigor mandele angke bahat do muse cara pakeon ni Debata laho mangalehen pasu-pasu di nara marsitutu mangkarejohon parkarejoanna.
Jolma napistar jala na bisuk do si Jakob, malo mangakali amangna, abangna dohot tulangna. Matung lengkap sisi ni kehormatan di batis-batis ni paradaton ha Jahudion sanga pe muda di Habatahon na di akal-akali ni si Jakob i. Tapi sasintongna masuk tu horong ni habisuhon do ulaonnai angke nada adong disi upaya na mematikan, hosom sanga pe gutgut.
Marhite pengalaman ni si Jakob on tangkas do binoto ia hamoraon i nadikojar doi dohot keseriusan holan i ulang gabe manyegoi tu angka ruhut-ruhut ni uhum na berlaku harana nyawa do taruhan ni i.
Hapistaran dohot habisuhon ni jolma dipake Debata do i na gabe dalan habaoran ni pasupasuNa huhut laho patangkaskon hasintongan ni janjiNa tu angka jolma na marsigantung tu hakuasoonNa. Hara ni i nada tardodo bagas ni pamikirion ni Debata  laho patuduhon hamoraonNa tu angka jolma na bisuk, na toruk rohana, na serius markarejo di inganan parkarejoanna.
Sandok berusaha ma hita manjalahi na dihita mardongan bisuk na sian Tuhanta i anso marhite-hite habisuhon i lam marsangap goar ni Debata di bagasan parkarejoanta. Debata do mual ni habisuhon, Debata do mual ni hamoraon, Debata do mual di hasobaron na manghorkon keseriusan mangkarejohon karejo na dihaporsayahon tu hita ganup. Amin.

Pematangsiantar, 2 Maret 2010
Pdt. Adolv Bastian Marpaung, M.Min, MTh
Pdt.GKPA Resort P.Siantar

JAMITA MINGGU, 3 OKTOBER 2010

BIA DO CARA NI GAREJA  MANGATASI KDRT DITONGA-TONGA NI KELUARGA?

HATORANGAN NI JAMITA




Minggu 18 DungTrinitatis
Minggu, 03  Oktober 2010

Jamita : Epesus  5 : 22 – 33
Sibasaon : Maleaki 2 : 13-16

1.Patujolona.
Muda taparrohahon di jaman saonnari ma mur bahat sajo angka na masa na so hapikiran di tonga-tonga ni bangsonta. Adong do barita na tabege  suami tega mambunu dadaboruna hum haran ni hepeng. Adong do muse barita sada ina tega menyiksa anak kandungnya sandiri, adong muse isteri tega membunuh suamina sandiri dengan beberapa tusukan di perut. Adong muse do na tega membunuh dakdanak harani seksualitas jana bahkan menggantungkan mayat ni dakdanak i di pagar ni bagasna, dohot lan angka na asing na tarbege dope sian siaran televisi. Terkadang songon na bingung do hita mida na masa i, jana tubu do sapa-sapa, biasi luai bisa tarjadi kekerasan na songon i  di tonga-tonga ni keluarga dohot ditonga-tonga ni masyarakat ?.
Dumg murbahat angka hajaton, kekerasan na masa di tonga-tonga ni masyarakat, marusaho do Pamarenta laho mambaen pendampingan dohot pelayanan tu angka korban kekerasan i baik di tonga ni keluarga, bope ditonga ni masyarakat.

Undang-undang N0. 23 bab VIII pasal 44 tahun 2004, i ma songon usaho ni Pamarenta laho mangatasi kekerasan na tarjadi di dibangsonta. Ulang dongan main-main be hita. Ulang adong be suami na hipas tanganna mandorap dadaboruna, ulang adong be sian hita na mangusir dakdanakta gabe manco-anco, ulang adong sian hita namanjalahi boncir anso marsirang dohot lan angka na asing. Harana sudena i tergolong do i tu aha nanigoaran Kekerasan di dalam keluarga ( kdrt), ganjaran hukuman tusi songon i hombar tu Undang-undang  N0 23 tahun 2004, i ma hukuman penjara 5 s/d 20 tahun. Di hombari do pe dohot upaua ni Badan Perlindungan Anak dohot KOMNAS HAM, manat ma hita sudena, anso ulang adong sian hita na digilas ni undang-undang i.
Aha ma na bisa patupaon ni Gareja muda masa si songon i ? But dehe Ruhut Pamincangion ( Huku Gereja) laho mangatasi kdrt di tonga-tonga ni warga Gereja ? On manjadi PR di ganup Parlagutan na ambil bagian laho padalankon Ruhut Pamincangion/Parmahanion ni Gareja.
Aha ma luai solusi na dumenggan sipasahaton ni Gareja laho mengurangi bahkan menghilangkan kdrt i sian tonga-tonga ni warga Gereja ?
Taida ma jolo metode ni si Paulus laho pasingotkon angka keluarga di Parlagutan Epesus, anso ulang tarjadi parbadaan, pangiburuon dohot na pasirang-sirangon dohot lan angka na asing.

2.Hatorangan

A.Menghayati makna ni Parsaripeon manurut Bibel
Manurut pandapot ni si Paulus na mar haroroan sian hata ni Debata na di Kejadian 2 : 18-24   Tuhan do na manotopkon parrumatanggaon ni jolma, nada halaklahi, nada dadaboru, nada natoras ni halaklahi sanga pe natoras ni dadaboru sanga pe situan natorop. Tuhan do na manompa dadaboru jana di lehen tu halaklahi anso adong donganna, dipasada Tuhan halahi gabe sada pamatang, dungi dipasu-pasu  halahi anso tubuan laklak dohot tubuan singkoru, tubuan anak dohot tubuan boru.
Parrumahtanggaon  ma Lembaga na parjolo dohot na tertua di portibion lupus tu saonnari dohot tu ari na ro. Nada adong dope Gareja/Parlagutan ni halak Kristen di portibion , tapi anggo Persekutuan suami-isteri/keluarga madung adong. Nada adong dope Catatan sipil, sanga pe Undang-undang perkawinan, anggo persekutuan suami-isteri madung adong. Harani i ma umbaen na angkon dijungjung tinggi hakekat ni Parsaripeon i di tonga-tonga ni halak na porsaya. Dibaen Pernikahan i ma ikatan lahir-batin jana na badia diadopan ni Tuhan. Jadi tangkas ma taboto ia pernikahan nada  hum sekedar pranata sosial, hasil percintaaan dohot hukum perdata, nada hara ni na di jodohkan ni natoras na umbaen na tulus parrumahtanggaon i, tapi  harani inisiatif di Tuhan do laho patuluskon i. Harani i do umbaen na disosohon tu sude halak Kristen anso menjunjung tinggi ngolu parrumahtanggaon, manghormatisa lopus marsirang harani hamatean ( Ibrani 13:4).  Tuhan Jesus sandiri pe tangkas do  dihormati Ibanao Pernikahan i jana di nyatahon Jesus do kuasoNa dohot HamuliaonNa di pesta pernikahan i anso ulang hara ni hahurangan tarjadi parbadaan,parsalisian dohot parsirangan dohot kekerasan di rumah-tangga i..

B.Memaknai tanggung-jawab ni Halaklahi ( Suami)


Hombar tu turpuk sadarion didok, sude halaklahi ( suami) angkon botul-botul martanggung-jwab tu ngolu ni rumah-tanggana. Jana angkon berani berkorban, banting tulang, tiris hodok, muda porlu tiris mudar demi kebahagiaan ni keluarga, ake halaklahi do uluan ni rumah tangga i. Di gambarkon do Halaklahi i ( suami ) songon Kristus Ulu ni Parlagutan i, namangkaholongi, na manogu, na mangalehen hadameon, na mangabarahon bahkan pola mate tarsilang Ibana laho mangkhopkop Parlagutan i anso marpangkirimon dohot marhangoluan sude na porsaya i. Ingkon i do sitiruon sude suami laho manghopkop keluargana. Tuhanta Jesus rade maninggalkon Hasangapanna, jana na dangol Ibana anso malua hita na di pardangolan on. Muda dung mur tanastui tugas-tanggung-jawabta sebagai Uluan ni keluarga, nada adong be alasan marsidalian laho mandalankon tugasna sebagai Ama di tonga ni keluarga. Angkon marroha Ama ma hita maradopkon sude isi ni bagasta, ulang hum sarat na ama-ama sajo ( Maaf). Contoh na jotjot tarida di hita angka ama na marroha ama-ama, puluk do hita mangambe tu saba sanga pe tu kobun sambil mangalsik Gudang garam, hape inantai marompa dakdanak, manghadang hadangan, manjujung bohal laho kehe songon i laho mulak. Tarmasuk do on kdrt ditonga-tonga ni parrumah-tanggaon.
Dungi muda amanta i do na markarejo ( Pegawai, mancari) bahat do na hurang adil  maradophon keluarga salaho tu parbalanjoon, dungi muda mangelehen songon na manyerbeng  dohot gogo mandok hagiotna, gabe marsik jana marnyiang ma inanta, ujungna nada sasuai tompana dohot umurna, jamot ma hita dongan, anggo so ditompa Debata dadaboru nada tarbaen hita mangolu secara lengkap, muda so lengkap berarti nada tarbaen hita mangalului ngolu.

C.Fungsi dohot tanggung-jawab ni dadaboru ( Isteri ) secara Alkitabiah.
Posisi ni dadaboru (isteri) nada hum manak, masak, beranak. Di kej.. 2 : 18-24 di goari do dadaboru   ezer arti na penolong na sepadan dohot halaklahi.
Penolong berarti, pengelola, pengatur rumah-tangga, pargalangan na so marrongit dohot parparguluan na so malinta muda di didok di umpasa Angkola, huhu  na setia dohot na taat tu Tuhan songon i maradopkon sinondukna. Muda tarkarejohon dadaboru do tanggung-jawab on, gabe badia ma ibana di adopan ni Debata jana song anggur na huskus ma ibana di adopan ni sinondukna.
Muda tabasa sian Poda 19 : 14, Bagas dohot sinadongan na bolas do dapot i sian  warisan, tapi dadaboru na marroha, hum sian Tuhan do dapotna. Na marastuan do ayat on, muda dadaboru na parroha na marTuhan do ganop dadaboru di bagasna be, gabe pasu-pasuon ni Tuhan ma sipanganon, siinumon, arta na adong, hatorkisan ni keluarga dohot muse ditambai umur na ginjang tu keluarga ( Kel. 23 : 24-25) Na mangihut, anso dao kekerasan, pangiburuon, siparayahon ni sude dadaboru ma fungsina songon isteri songon natarsurat di Mzm 128 : 1-6, angkon songon nggur na pajop roha ma, na mangalehen ketenangan, ketenteraman dohot kenyamanan, anso manjadi daya tarik I tu suami bo pe tu angka dakdanak, hapogan giot mulak tu bagas sian karejo nang sian sikolana.
Ihut tusi muse didok do di 1 Petrus 3 : 1-7, ia parhiasan ni dadaboru, angkon perhiasan batiniah do na marasal sian Tondi ni Debata, i ma lambok ni roha dohot hadameon, jana on na paling berharga di adopan ni Debata.
Muda masa do hamaolon di tonga ni keluarga antara suami- dohot isteri,  harani na sai giot mamake perhiasan natarida, isara na maek up, sere, intan, baju na jeges dohot sipatu tinggil dna. Muda disosak hagiot ni pamatang do dadaboru, gabe sego ma diparetongan, sego ma pandasoran jana marjampat-jeut ma tu pambibiran. Porlu tasadari fungsi dan tanggung-jawab ni dadaboru ( isteri) secara Alkitabiah anso dao sian kdrt, i ma ezer : panolong dohot pelengkap na sepadan,  epistrops, oikonomos, steward : Orang yang mengatur rumah-tangga agar hidup sejahtera ( bnd. Kej. 2 : 23-24 ;  Mat 20 : 8 ; Gal 4 : 2 ; 1 Kor 4 : 1 ; 1 Ptr 4 : 10.
Muda tung adong keluarga, hara ni situasi dohot pendidikan, gabe dumenggan parkarejoan ni si isteri nada pola sala i secara Alkitab, haran rap disuru do Si Adam dohot si Hawa mengolah dohot memelihara ciptaan ni Tuhan., Tapi anggo posisi totop ma mangihutkon hubungan na di gambarkon ni Hata ni Tuhanta, ulang gabe tarjadi sitiur kiri sanga par DKI. Porlu do gomos dimomos, bahaso Tuhan  do na padomuhon suami-isteri gabe sada persekutuan, jana Tuhan do namanjago dohot na mamasu-masu halahi dingolu siganop ari. Muda tangkas do disadari hal na songon i, tauken na dao ma angka hagaoron, parbadaan dohot angka hagunturon, kekerasan, parsirangan sian tonga-tonga ni keluarga ni halak na porsaya.

3.Sipahusor-husoron

1.                   Kembalikanlah fungsi dan makna Tugas dan tanggung-jawab Suami songon na ditotopkon di Bibel mengorbankan diri demi kesejahteraan keluarga, songon Kristus na berkorban hinga mati tersalib demi kesejahteraan umatNya. Ingot dongan pandok ni natoras-natobang ni halak hitaaan : “ angkon tiris do hodok manjalahi jampalan na lomak anso ma duma ngolu ni keluarga tu ari na giot ro. Didok dKolose 3 : 21 tu hita angka ama : “ Hamu angka ama ulang hanciti hamu roha ni angka dakdanakmunu, anso ulang gabe mandele halahi. Jotjot do mandele dohot mandao dakdanak sian hita, hara hancit roha ni halahi nada tarjuljulhon hita halahi songon donganna na dua-tolu, hara na hurang marsitutu hita sian mulan markarejo.

2.                   Dadaboru do jolma na gumogo di hajolmaon, jana naso junga sidung karejona di bagas, tapi ditopot Tuhan do sude dadaboru na aktif markarejo (bnd Marta-Marya) jana muda jumpa hmaolon nada tarlambat Jesus mangurupisa. Antong ingot hamu ma ale Boru hasian ni Jesus, diutus do hamu na gabe ezer, epistrops, oikonomos, steward di tonga-tonga ni keluarga, dalankon hamu mai dohot karejohon hamu, songon na mangkarejohon di Tuhan. Muda songon i, nada adong be na tarbege ama-ama mandorap ina-ina, sanga ina-ina mangilolong.

Angka dakdanak ni suami na tiris hodok na markarejo dohot si isteri na berperan sebagai ezer, epistrops, oikonomos dohot steward, angka dakdanape gabe songon miyak zetun ma huskusna tu joloan on, jana na gabe hatuaon dohot mahkota ma halahi di ari hatotobangta, amen.


Pdt.Yuntro. P.Siregar,S.Th

Praeses GKPA Distrik III SumTim

JAMITA MINGGU, 26 SEPTEMBER 2010

Issu Gender

HATORANGAN NI JAMITA





Minggu 16 Dung Trinitatis
Minggu, 26 September 2010
Jamita  : Johannes 8:1-11
Sibasaon: Pangarataion 22:23-29


Patujolo

Muda tabasa buku na sian si Johannes nang songon i evangelium na tolu nai (Matius, Markus dohot si Lukas), adong do na mansai tangkas tarida hita pordomuan ni Jesus dohot angka Siboto Surat ima paraloan bolon na masa tingki i. Jana songon sada keunikan do i muda mamasa evangelium na opat i hita. Tontu paraloan i bisa dohononta paraloan ni Jesus na bonar roha (Johannes 14:6 dohot angka uluan ni ugamo (Farise/Saduse) na jotjot songon halak sipaula-ula (munapik), antong paraloan ni habonaran dohot kemunafikan do hape na nipatuduhon ni si Johannes ni bukuna i. Laing songon ido idaonta di turpukta ari mingguon ima taringot tu paraloan na masa antara ni Jesus dohot Siboto Surat.

Muda dipamanat posisi ni Uluan ni Ugama, mamungka sian Padan Na Honok lopus Padan Naimbaru idaonta do bahaso sada uluan ni ugamo nada holan di bagas joro ni Tuhan markarejo, tapi dohot do mangatur taringot tu na masa di tonga-tonga ni masyarakat ima laho martugas na gabe Panguhum (hakim-Judikatif) dohot na mandalankon/mamareso angka uhum na tarsurat di buku na badia i.

Jesus madung papatarkon diri-Na na gabe Raja (Markus 1:13-14) laho patuduhon bahaso Jesus ima uluan na nitongos ni Debata maroban hadameon dohot haluaan, harani ido dioban halak na torop (Siboto Surat) sahalak dadaboru pangalangkup (perempuan yang berjinah) tu Jesus laho mangaligi peran ni Jesus na gabe panguhum, tapi latarbelakang ni halahi maroban dadaboru i nada na laho mangido habonaran taringot tu pangalaho ni dadaboru i mangihutkon uhum na masa. Anggo tujuan ni halahi ima na giot manguhumi Jesus do, betak sai bia haputusan nanibaen ni Jesus mansalai tu uhum na adong di pikiran ni halahi.

Muda tabasa do Bibel na gabe buku nabadia na tapake sonnari, tarida ma di si muda agama Jahudi ima agama na mambaen bahat angka aturan-aturan di Joro ni Tuhan dohot di masyarakat, jana angka aturan ingkon dioloi doi. Muda nada, adong ma uhuman jana bahat do tarjadi lopus tu uhuman mangago hosa (eksekusi mati). Jadi agama jahudi nada be maroban hangoluan. Hombar tu na tarsurat di Pangarataion 21:21, dadaboru pangalangkup angkon dangguron ni sude halaklahi nasa kota mai. Jadi dung diboan Siboto Surat dadaboru na tardapot markamainan i, disangkapi roha ni halahi ma anso adong haputusan sian Jesus na targoar Raja Sipaluai.

Hatorangan ni teks jamita :

1-5 : Hamaolon dalan mangunjuni Jesus
Songon nadung dipatorang di patujolo ni jamita on, ima nadung masa paraloan bolon antara ni Jesus tu tokoh agama Jahudi. Sai tongtong do ro angka uluan ni halak Jahudi manangihon jamita/pangajaran ni Jesus, idaon burju do halahi manangihon tapi anggo sasintongna na giot manjalahi hasalaan ni Jesus do halahi bope nada jungada dapot halahi hasalaan i, sasigop-sigopna manian adong hasalaan ni halahi anso mantak sude karejo ni Jesus harana nada diparhagiot halahi haroro ni Jesus mamuruki angka uluan ni ugama hatihai. Tapi bahat do halak na manjagit pangajaran ni Jesus pola longang halahi mambege angka pangajaran  i angke maroban pangkirimon dohot hangoluan, songon ido idaonta kesan ni halak natorop mambege jamita ni Jesus songon na tarsurat di Johannes 7:46  "Nada adong dope pangkatai ni jolma songon i!". Jadi pangajaran ni Jesus mambaen dua sikap di natorop : mangalo ajaran sanga manjagit ajaran ni Jesus. Taringot ma hita tu  Hata ni Debata di Ibrani 4:12 ”Hata na mangolu jana na margogo do hata ni Debata; tumajom dope i sian podang sidua baba. Disirang ia do tondi dohot hosa, utok-utok dohot holi-holi, jana markuaso do i manguhumi pikiran dohot parrohahon ni ate-ate”.
Ido na masa dung ro Jesus tu portibion, na tongtong mangido haputusan sian halak na umbege pangajaran ni Jesus. Di bagasan turputaon ima kelompok na mangalo ajaran ni Jesus jana na sai tongtong manjalahi hasalaan ni Jesus.

Diboan halahi sada dadaboru na tardapot markamainan, dipangido halahi sada haputusan sian Jesus angke dipikiri halahi ia kasus ni dadaboru on ima songon halak na mangan pining sisungkot kola: Dipangan mate ama so dipangan mate ina, dipaadop ma Jesus tu alus na bisa serba salah. Muda dialusi Jesus do tutu do sala dadaborui jana angkon didangguran, berarti sarupa do dohot pangalaho ni Siboto Surat jana nada maroban hangoluan be Jesus, tapi muda asing sian i tontu pasalaon ni Siboto surat ma Jesus na so mangargahon aturan na adong. Songon dia do Jesus mangadopi hamaolon na nibaen ni Siboto Surat i?

Ayat 6-10 : dipasiding Jesus do pangalaho ”konflik terbuka”
Laho mangadopi siboto surat na gok pikiran na jahat, nada dioloi Jesus anso masa konflik terbuka mangadopi pikiran jahat ni halahi. Diboto Jesus do pikiran jahat ni halahi sian hakuasoonNa jana nada ditegor Jesus halahi secara langsung. Di bagasan turpuk on dipabotohon bahaso sikap ni Jesus ima marhite surat langsung. Disurat Jesus ma tanoi dohot jari-jariNia. Aha dehe na nisurat ni Jesus di tanoi? Nada pola tangkas didok di jamita on aha do nanisurat ni Jesus, tapi harani na sai didosak Siboto surat i Jesus gabe didokkon Ia ma  "Sanga ise na so mardosa sian hamu, padiar ma ia parjolo mandanggur anak boru on dohot batu." Dungi diuduti Jesus muse manyurati tanoi.

Di sada pertemuan na dipatupa ni YAKOMA PGI dohot GKPA na manaringoti diakonia taon 2003, sada teolog awam mangalehen tafsiran bahaso na nisuratkon ni Jesus ima goar-goar ni sude Siboto Surat na marpikiran na jahat i dohot pangalaho na so ture nanibaen ni halahi. Jadi dung didok Jesus  "Sanga ise na so mardosa sian hamu, padiar ma ia parjolo mandanggur anak boru on dohot batu."
Diligi halahi ma goarna disuratkon Jesus gabe markehean ma halahi sada-sada, angke nada adong sian halahi na ias pangalahona, sude do adong mangkarejohon dosa. Sian cara ni Jesus laho mangadopi halahi, tangkas do dipatuduhon bahaso Jesus manghalomohon hasesaan ni dosa dohot hangoluan jana nada adong sahalak pe sian jolma na malua sian pardosaon, sude do manghaporluhon hasesaan ni dosa. Apalagi muda taida annon di ujung ni turpuk on, mur tangkas ma taida hagiot ni Tuhan ima hamubaan ni halak parjahat do sian dalanna na so denggan, songon na tarsurat  di Yehezkiel 33:11 ” Dokkon ma tu halahi, mangasahon Au na mangolu, Tuhan DEBATA nada jop rohangKu muda mate halak parjahat i; tapi sugari mulak ma nian ia manadingkon angka dosana anso tongtong ia mangolu. Ale bangso Israel, antak hamu ma mambaen na jahat! Biasi angkon sai mate hamu?" muda Siboto surat i, nada haubaan ni roha dipangido halahi, tapi hamamate ni parjahat i do harani pangalahona.

Tangkas do tarida perbedaan orientasi ni Jesus dohot Siboto Surat i. Halahi sai na giot manguhumi halak parjahat ido rohana, tapi anggo Jesus patar do Ibana na manghaholongi jolma pardosa anso mulak halahi manadingkon dosana. Orientasi ni Jesus ima jolma pardosai, tapi orientasi ni Siboto Surat ima angka aturan-aturan do, harani ido didok Jesus di sada hatiha nada Ari Sabat dilehen Debata anso mangoloi jolma do, nada jolma na laho mangoloi ari sabat. Marhite sikap ni Siboto Surat i, agama nada be gabe mamboan jop ni roha dohot pangkirimon, tapi agama gabe sihabiaran dohot na maroban tu hamatean, nada tu hangoluan.

Di bagasan turpuk on, tarida hita bahaso angka uluan ni ugamo hatiha i sai na giot manguhumi halak pardosa do, tapi anggo Jesus patuduhon holong do tu halak pardosa. Ima sada haimbaruon nadipatudu ni Jesus taringot tu parugamaon ujui, anso unang sai diperalat halahi ugamoi laho manguhumi tapi giotna nian anso manghaholongi jana mamboan jop ni roha.

Tangkas do didok Jesus sikapna tu dadaboru i ima nanidokNia ”Au pe nada huuhumi ho”, Jesus nada maroban panguhuman saonnari tapi holong ni roha do anso mangolu jolmai, tapi unang hita lupa, di turpuk na asing muda ro Ia paduanolihon, tugas utama ima laho manguhumi halak na mangolu dohot na mate.

Ayat 11 : Tona ni Jesus tu jolma pardosa. Jesus nada manolopi pangalaho na mardosa, tapi na dihalomon ni Tuhan anso muba nian jolma pardosai manadingkon dalanna, ido tona ni Tuhan Jesus tu dadaborui ima nanilehenNia tona na arga sajo ima  ”Au pe nada Huuhumi ho. Kehe ma ho saonnari, ulang be datdati na mardosa tu pudi on”. Astuanna salolot hita mangolu dilehen Tuhan do kesempatan di jolma pardosa anso muba. Nada taboto andigan hita mate, harani i saonnari tingki adong dope kesempatan anso dipauba dadaboru ima pangalahona (harus ada pertobatan).



Pdt.Josep P.Matondang,M.Th.
Ka.Biro III GKPA